من فرو نگذارم و به حساب در آرم ، بيانش ( 1 ) : * ( وَلا تَكْتُمُوا الشَّهادَةَ ) * ، و اين قول شعبي است و عكرمه و مجاهد و روايت مقسم از عبد اللَّه عبّاس . بعضى ديگر گفتند : مراد به اين ، موالات كافران است و تولَّاى ايشان ، [ بيانش ] ( 2 ) قوله تعالى في سورة ال عمران : قُلْ إِنْ تُخْفُوا [ 381 - ر ] ما فِي صُدُورِكُمْ أَوْ تُبْدُوه يَعْلَمْه اللَّه ( 3 ) ، و اين قوله مقاتل است و واقدى ، و بعضى دگر از علما گفتند : آيت عام است و لكن حكم او منسوخ است ، و سبب نسخ او آن بود كه : چون اين آيت آمد ، ابو بكر و عمرو عبد الرّحمن عوف و معاذ جبل و جماعتى صحابه پيش رسول آمدند و گفتند : اى رسول اللَّه ! در همه قرآن هيچ آيت نيامد كه سختتر است بر ما از اين آيت ، يكى از ما چيزهايى در دل گيرد از حديث النّفس و امانى كه اگر همه دنيا و را باشد ( 4 ) او نخواهد كه آن نباشد ( 5 ) ، و خداى تعالى مىگويد : شما را بر آن حساب خواهد بودن ، هلاك شديم ما . رسول - عليه السلام - گفت : چنين است صلاح دانى كه آن گوى ( 6 ) كه بنى اسرايل گفتند : سمعنا و عصينا ؟ گفتند : نه يا رسول اللَّه ! ما مىگوييم : سمعنا و اطعنا ، خداى تعالى آيت فرستاد ( 7 ) : * ( لا يُكَلِّفُ اللَّه نَفْساً إِلَّا وُسْعَها ) * ( 8 ) ، و اين آيت به آن منسوخ بكرد . پس رسول - عليه السلام - گفت : ان الله تجاوز لامتي ما حدثت به انفسها ما لم تكلم به او تعمل به ، گفت : خداى تعالى از امّت من در گذراند ( 9 ) آنچه نفس ايشان به آن حديث كند ما دام تا بنگويند و يا بنكنند ، و اين قول عبد اللَّه مسعود است و ابو هريره و عايشه و عبد اللَّه عبّاس و عطا و سعيد جبير و محمد بن سيرين و محمّد كعب و قتاده و كلبى . و سعيد بن مرجانه گفت : بنزديك عبد اللَّه عمر حاضر بودم ، اين آيت بر خواند و

--> ( 1 ) . مب قوله تعالى . ( 2 ) . اساس ، تب : ندارد ، با توجه به مج و ديگر نسخه بدلها افزوده شد . ( 3 ) . سوره آل عمران ( 3 ) آيه 29 . ( 4 ) . مب و امّا . ( 5 ) . مج ، وز : بباشد . ( 6 ) . مج ، وز ، دب ، آج ، لب : گويى / گوييد . ( 7 ) . مب كه قوله . ( 8 ) . سوره بقره ( 2 ) آيه 286 . ( 9 ) . تب : ندارد ، ديگر نسخه بدلها : در گذرانيد .